"Historisch pianospel van superieure klasse"

vr 9 nov '07 Hoewel hij de tachtig reeds gepasseerd is, gaf de Franse pianist Aldo Ciccolini afgelopen week maar liefst vier opeenvolgende concerten in het Amsterdamse Concertgebouw. Zaterdag-, maandag- en dinsdagavond speelde hij het Tweede Pianoconcert van Rachmaninov met het Nederlands Philharmonisch orkest onder leiding van Lawrence Foster. Zondagavond gaf hij een solo-recital in de serie Meesterpianisten met werken van Grieg, Beethoven en Moesorgsky. "Ciccolini oogt broos, als hij moeizaam het podium bestijgt en ietwat gekromd achter de vleugel plaatsneemt, maar zodra hij gaat spelen, horen we een bevlogen musicus, die niet of nauwelijks door de materie wordt beperkt. De geest zegeviert in zijn spel", aldus Christo Lelie afgelopen dinsdag in Trouw.

Ciccolini opende zijn recital met de "bloedmooi, ragfijn en poëtisch" vertolkte 'Lyrische Stücke, boek III, op. 43' van Edvard Grieg, waarna hij een "betoverende visie op" Beethovens 'Sonate nr. 23 in f kl.t., op. 57 "Appassionata" gaf.

Na de pauze gaf Ciccolini een "magistrale weergave" van de 'Schilderijen van een tentoonstelling' van Modest Moesorgsky die "uniek [klonk] in zijn zachtmoedige bezonkenheid", waarna het publiek hem met luid applaus uitnodigde tot het spelen van twee toegiften: als eerste een "etherisch zwevende" 'Nocturne in Es gr.t., op. 9 nr. 2' van Frederic Chopin, waarover Christo Lelie schreef: "Ik kan me [...] geen live-uitvoering [...] herinneren die zo elegant, fraai van toon en met zo'n uitgebalanceerd rubato tot klinken kwam. Dit was historisch pianospel van superieure klasse!". Tot besluit van zijn recital speelde de onvermoeibare Aldo Ciccolini de "opzwepende" 'Vuurdans' ('Danza ritual del fuego') uit 'El amor brujo' van Manuel de Falla.

Het recital van Aldo Ciccolini is niet voor radio-uitzending opgenomen.

Uit de pers:
Een selectie citaten uit recensies van het recital van Aldo Ciccolini:

NRC Handelsblad – maandag 5 november 2007
"Aldo Ciccolini laat piano zingen"
"De Franse pianist Aldo Ciccolini, 82 jaar oud maar met de muzikale vitaliteit van een jonge hond, komt uit Napels, waar alles om zingen draait. Geen wonder dat hij al er driekwart eeuw naar streeft om ‘met de vleugel de menselijke stem te evenaren'. Dat lukt hem beter dan alle andere pianisten in de serie Meesterpianisten. Bij Ciccolini zingen alle noten, alle frases, alle akkoorden. Zijn toucher is wendbaar, vol kleurschakeringen en zijdezacht, geladen met emoties, maar zonder ooit in grofheid of sentimentaliteit te vervallen." (...) "Ciccolini, die in 1949 het Concours Marguerite Long-Jacques Thibaud won, klinkt als de grote meesterpianisten uit vervlogen tijden. In zijn uitgebalanceerde musiceren straalt hij de rust, warmte, toewijding en verbeeldingskracht uit van een musicus die alle tijd neemt om door te dringen tot de diepste essentie. „Mijn enige bezigheid is muziek”, zei Ciccolini onlangs in een interview. Dat is aan zijn nobele spel te horen." (...) "Met het Nederlands Philharmonisch Orkest gaf hij zaterdag in vloeiende melodielijnen een meesterlijke vertolking van Rachmaninovs Tweede pianoconcert, ontwapenend in zijn schijnbare pianistieke eenvoud en emotionele spontaniteit. Ciccolini beloonde zijn razend enthousiaste publiek met twee toegiften van Schubert en Debussy. Vandaag en morgen wordt dat concert nog herhaald." (...) "Gisteravond opende Ciccolini zijn recital met een charmante lezing van Griegs Lyrische Stücke, boek III, waarbij hij vooral indruk maakte met zijn delicate toonvorming." (...) "Er volgde een betoverende visie op Beethovens Sonate nr. 23 ‘Appassionata', waarbij de storm niet voortraasde in schril contrasterende zwart/wit tinten, maar veeleer in de verfijnde kleurschakeringen van een sepia-afdruk." (...) "Ook Ciccolini's magistrale weergave van Moessorgski's Schilderijen van een tentoonstelling klonk uniek in zijn zachtmoedige bezonkenheid. De vitaliteit van zijn Moessorgski bleek uit de verfijning waarmee hij alle kleurrijke episodes in klank ‘uittekende'." (...) "Ook nu weer gaf de onvermoeibare maestro twee fraaie toegiften: het opzwepende El Amor Brujo van De Falla en een etherisch zwevende Nocturne op. 9 nr. 2 van Chopin."
(Recensente: Wenneke Savenije)

Trouw – dinsdag 6 november 2007
"Geest zegeviert in superieur pianospel van Aldo Ciccolini"
"Pianospelen is voor Aldo Ciccolini hoofdzakelijk een mentale bezigheid, aldus de 82-jarige pianist zaterdag in een interview in deze krant. Gedurende zijn recital zondag in het Concertgebouw was dat hoorbaar en zichtbaar. Het leek alsof alles wat tussen Ciccolini's klankvoorstelling en de gehoorde klank inzit (van de armen van de pianist tot en met de pianosnaren), van secundair belang is. Ciccolini oogt broos, als hij moeizaam het podium bestijgt en ietwat gekromd achter de vleugel plaatsneemt, maar zodra hij gaat spelen, horen we een bevlogen musicus, die niet of nauwelijks door de materie wordt beperkt. De geest zegeviert in zijn spel." (...) "Als enige in de meesterserie gaf Ciccolini aandacht aan het gedenkjaar van Edvard Grieg, die dit jaar een eeuw geleden is overleden. Bloedmooi, ragfijn en poëtisch was Ciccolini's vertolking van diens zes verrukkelijke 'Lyrische Stücke'." (...) "Dat de pianist met zijn uiterst gecultiveerde pianospel behalve in de laatromantische miniatuurtjes van Grieg tevens met grootschalige en ruigere stukken uit de voeten kan, toonde hij in de 'Appassionata'-sonate van Beethoven. Hierin was zijn toon een slagje verzorgder, wellicht ook 'Franser' dan die bij andere Beethovenspecialisten doorgaans is. Dit liet niet onverlet dat Ciccolini dynamisch voldoende wist uit te pakken. En het belangrijkste was dat hij de muziek op organische wijze liet doorstromen, bouwend aan overzichtelijke en welgeproportioneerde structuren. Aldus kreeg deze Beethoven een buitengewone grandeur, met een opvallend langzame finale waarin Ciccolini Beethovens aanwijzing Allegro ma non troppo (Snel, maar niet tè), serieus nam." (...) "De 'Schilderijententoonstelling' van Moessorgski is welhaast doodgespeeld, vooral door jonge pianisten die ermee willen epateren in muzikaal dik aangezette vertolkingen. Deze manier van spelen staat ver van Ciccolini: 'Ik speel gewoonweg wat Moessorgski heeft opgeschreven en dat is interessant genoeg.' Het resultaat was zondag een kleurrijke, maar tegelijk vrij sobere uitvoering. Ondanks de vele fraaie momenten wilde wat mij betreft de vonk niet meer zo vaak overschieten als vóór de pauze. Liever had ik Ciccolini gehoord in Ravel of Debussy, waarin hij nagenoeg onovertroffen is." (...) "Maar direct in de eerste toegift waren die vonken er weer. Ik kan me tenminste geen live-uitvoering van Chopins Nocturne opus 9 nr. 1 [moet zijn 'opus 9 nr. 2', red. RCM] herinneren die zo elegant, fraai van toon en met zo'n uitgebalanceerd rubato tot klinken kwam. Dit was historisch pianospel van superieure klasse!"
(Recensent: Christo Lelie)

de Volkskrant – dinsdag 6 november 2007
"Als toegewijd boeddhist zal ook Aldo Ciccolini streven naar vier verheven geestestoestanden, te weten liefdevolle vriendelijkheid, vreugdevolle appreciatie, gelijkmoedigheid en compassie. Koppel die oriëntatie aan de leeftijd van de pianist, 82, en voordat hij één noot heeft gespeeld voel je al sympathie." (...) "De eerste toon klonk onthecht, tijdens Ciccolini's recital in de serie Meesterpianisten. Even spiritueel pakte de tweede uit. Niet minder nobel was de derde, en voordat het vlindertje uit Griegs Lyrische Stücke de Grote Zaal was uitgefladderd, wist je het zeker: hier lonkte diepe wijsheid. Maar zoals dat gaat met verkondigers van wijsheid: ze vervallen snel in gezemel. Ciccolini, die ook soleert bij het Nederlands Philharmonisch Orkest, herleidde de muziek van drie 19de-eeuwers tot eenzelfde, poezelig klankgemiddelde. Ze zouden ervan hebben opgekeken, de opiumgebruiker Grieg, de brombeer Beethoven en de Russische drankneus Moesorgski." (...) "Het onbespoten karakter van Ciccolini's kunst kan bij niet-boeddhisten op de lachspieren werken. In Beethovens Appassionata doken motiefherhalingen op met het aplomb van 'Boer daar ligt een kip in 't water'. Anderzijds schemerde de belofte van eeuwige wederkeer in de stug herhaalde bastoon van ‘Il vecchio castello', toverachtig deeltje uit Moesorgski's Schilderijententoonstelling." (...) "Ook mooi was het smetvrije kader waarin Ciccolini de 'Promenade' bij elke nieuwe rondgang presenteerde. Tussen de stukken door bette de maestro zijn lippen met een witte zakdoek. Onder het spelen neuriede hij af en toe baritonaal mee. Maar pas in een poëtische, licht geparfumeerde toegift, wilde je Aldo Ciccolini onvoorwaardelijk geloven: ergens in z'n leven moet ook Frédéric Chopin met het boeddhisme hebben geflirt."
(Recensent: Guido van Oorschot)