"Zimerman eigenzinnig en meeslepend"

wo 18 jun '08 Afgelopen zondag keerde Krystian Zimerman na vier jaar afwezigheid in de serie Meesterpianisten terug met een recital met werken van J.S. Bach, Beethoven, Brahms en Szymanowski. Het betekende een zeer bijzondere afsluiting van het seizoen voor de serie B: "[...] bij Zimerman is iedere uiting de vrucht van een langdurig rijpingsproces. Als een eigentijdse alchemist distilleert hij de hoogste kwaliteit uit de elementen waaruit een compositie is opgebouwd. Zo betoverde Zimerman zijn publiek met de muzikale wedergeboorte van Bach, Beethoven, Brahms en Szymanowski." (NRC Handelsblad)

Het recital van Krystian Zimerman is niet voor radio-uitzending opgenomen.

Uit de pers:
Een selectie citaten uit recensies van het recital van Krystian Zimerman:

NRC Handelsblad – maandag 16 juni 2008
"Niet alleen de noten, vooral de emoties bij Zimerman"
"Je zou hem een workaholic kunnen noemen, maar met evenveel recht een waarachtig meester. Want zonder volledige toewijding kan meesterschap niet bestaan. De Poolse pianist Krystian Zimerman komt soms weken zijn Zwitserse studio niet uit om er desnoods 22 uur per etmaal te werken: „Ik heb zoveel te doen! Zoveel nieuwe boeken, zoveel noten die nu eindelijk uitgegeven zijn. Als die komen, blijft het eten staan. Dat is het leven dat ik wil leiden. Zo ben ik gelukkig .”" (...) "Zimerman is ook organist en geluidstechnicus, psycholoog en computerfreak, en hij bedenkt op de componist toegesneden verbeteringen op het gebied van pianomechaniek en toetsenbord, waarvoor hij zelfs speciale werktuigen en vervoersmiddelen heeft ontwikkeld. Maar ditmaal had Zimerman geen extra mechaniek voor de Steinway meegenomen." (...) "Was de immer delicaat spelende Zimerman eens de meest bedachtzame, uitgebalanceerde en genuanceerde onder de meesterpianisten, na zijn sabatical van enkele jaren geleden is er een nieuwe Zimerman die niet zozeer uit is op de natuurgetrouwe weergave van de noten, maar veeleer op een reconstructie van de emoties die aan de muziek ten grondslag liggen." (...) "Dat betekent allesbehalve een roekeloze duik in de oersoep van klinkende emoties, want bij Zimerman is iedere uiting de vrucht van een langdurig rijpingsproces. Als een eigentijdse alchemist distilleert hij de hoogste kwaliteit uit de elementen waaruit een compositie is opgebouwd. Zo betoverde Zimerman zijn publiek met de muzikale wedergeboorte van Bach, Beethoven, Brahms en Szymanowski." (...) "De fijnmazige transparantie, dansende lichtvoetigheid en gouden toonkwaliteit waarmee hij alle stemmen uit Bachs Partita nr. 2 samenvoegde en liet zingen, was van een ongeëvenaarde schoonheid." (...) "Woest en ongenaakbaar, maar ook aangrijpend broos en teder, werd Beethovens Sonate nr. 32 op. 111 in één lenige spanningsboog uitgesponnen, met behoud van alle contrasten, tempowisselingen en nuances." (...) "Melancholiek, introvert en soms even overmoedig klonken de Klavierstücke op. 119 van Brahms, waarna Zimerman met zijn ultieme vertolking van de lastige Variaties in b, op. 10 een onvergetelijk monument oprichtte voor zijn landgenoot Szymanowski."
(Recensente: Wenneke Savenije)

Trouw – dinsdag 17 juni 2008
"Pianist Krystian Zimerman laat niets aan het toeval over"
"Onder de meesterpianisten is de Pool Krystian Zimerman stellig de grootste ’control freak’. Het is bekend dat hij nieuwe werken soms vele jaren bestudeert en laat rijpen, alvorens ze op concerten te spelen. Maar dan krijgt het publiek altijd iets bijzonders te horen. Tegenwoordig laat Zimerman helemáál niets meer aan het toeval over. Hij reist over de wereld met zijn eigen concertvleugel, die hij zelf stemt en intoneert. Bovendien schrijft hij de programmatoelichtingen eigenhandig." (...) "Zondag bleek Zimerman in de serie Meesterpianisten ondanks die perfectie en controle nog steeds de enorme kunstenaar die hij al decennialang is. Muzikaal was zijn spel oergezond. Weinig van zijn collega’s spelen zo efficiënt, betrouwbaar en doordacht als hij. Die kwaliteiten waren evident in de Tweede partita van Bach. Ondanks het feit dat sommige tempi stilistisch gezien wel erg hoog lagen, hield hij zijn rappe vingers volledig in bedwang. Zijn spel kende vele dynamische lagen, wat tot opperste transparantie leidde." (...) "Beethovens Sonate in c opus 111 is voor pianisten de ultieme test of ze voldoende te vertellen hebben. Het gevaar is groot dat ze met name in de onaardse Arietta zweverig of onnodig interessant gaan doen. Zo niet Zimerman. Hij gaf met uiterste precisie en sublieme afwerking Beethovens noten weer, zonder de filosoof te willen uithangen." (...) "Opvallend hoe anders Zimerman het instrument na de pauze liet klinken in de Klavierstücke opus 119 van Brahms. De toon was opeens wolliger en zangeriger. Schitterend waren de mezzotinten die hij gebruikte om de melodische en harmonische lagen in deze subtiele muziek uitdrukking te geven." (...) "Zimerman besloot zijn recital met een werk dat zelden wordt gespeeld: de Variaties in b opus 10 van zijn landgenoot Karol Szymanowski. Pianistisch is het met de donderende octaven à la Liszt en geraffineerde passages bijna een monstruositeit te noemen. Alleen een grootmeester als Zimerman is in staat al die techniek als magistrale muziek te laten klinken. Gemakkelijke kost voor het publiek was dit vermoedelijk niet, maar adembenemend was het wél!" (...) "Als enige toegift vertolkte hij het tweede deel van de pianosonate van de Poolse componiste Grazyna Bacewicz. Zo’n relatief lange, introverte toegift in eigentijds idioom lijkt geen voor de hand liggende keus, na dat evenmin publieksvriendelijke variatiewerk van Szymanowski. Een werk van Chopin zou meer bijval hebben geoogst. Maar voor de kenners was het in deze toegift smullen van Zimermans magie met klankkleuren, boventonen en zijn geraffineerd pedaalgebruik."
(Recensent: Christo Lelie)

De Volkskrant – dinsdag 17 juni 2008
"Perfecte Zimerman brengt ook rauw oerinstinct boven"
[5 uit 5 sterren] "Een van de mooiste analyses van een muziekwerk staat in Doktor Faustus, de laatste grote roman van Thomas Mann. Daarin wordt een muziekleraar opgevoerd, Wendell Kretzschmar, die aan een gezelschap van jongeren het wezen van de kunst wil uitleggen. Beethovens laatste pianosonate, en in het bijzonder het tweede ‘arietta’-deel, de finale, maakt Kretzschmar tot een metafoor met vele gezichten. Een daarvan is die van eenvoud die de meest complexe levensvragen in zich draagt. Geen idee of de pianist Krystian Zimerman Doktor Faustus heeft gelezen, maar de interpretatie die hij zijn publiek in de serie Meesterpianisten voorlegde, paste tamelijk nauwkeurig op Kretzschmars beschrijving. De drie noten van Beethovens motiefje klonken allereerst helder en adequaat, als een gedegen basis voor de variatietechniek die de componist erop loslaat. Maar vervolgens legde Zimerman de vinger op de bijna persoonlijke ontwikkeling die het themaatje doormaakt, op zijn voorzichtige stappen naar volwassenheid, op stormachtige groei en aarzelend verval in steeds hogere, steeds abstractere trillers. Ze klonken als meer dan Beethovens noten, werden vehikel voor Zimermans eigen bekentenissen, een rijke en complexe mix van ballast en bagage van een man die de 50 is gepasseerd." (...) "Krystian Zimerman is sinds jaar en dag een musicus die de onderste steen boven wil halen in alles wat hij doet. Zijn optredens, altijd op eigen instrumenten, kunnen door hun perfectie gemakkelijk de indruk wekken van een gladde, moeiteloze performance, maar in de lagen onder dat rimpelloze oppervlak borrelt en gist het. Bachs Tweede partita zette hij in met razende akkoorden. In de kalmere delen zocht hij het vooral in de vele verschillende schakeringen die liggen tussen zacht en fluisterzacht, licht en ultralicht. De indruk die het sterkst bleef hangen was die van een weldadige harmonie." (...) "Maar Karol Szymanowski’s variatiecyclus op. 10 bracht rauwe oerinstincten aan de oppervlakte. De treurmars, het achtste van de tien variatiedelen, liet de pianist van een ongewoon gekwelde kant zien. En opnieuw waren het de bijna intieme ontboezemingen die zijn recital onvergetelijk maakten." (...) "Thomas Mann heeft in Kretzschmars analyse van Beethovens ‘arietta’ de handtekening verweven van zijn grote muziekadviseur Theodor Wiesengrund Adorno. Wie-sengrund, zingt de muziekleraar op de noten van het variatiethema. Zi-merman past evengoed."
(Recensente: Bela Luttmer)

De Telegraaf – dinsdag 17 juni 2008
"Zimerman eigenzinnig en meeslepend"
"Krystian Zimerman gaf zondagavond het voorlaatste recital in de serie ‘Meesterpianisten’ van impresario Marco Riaskoff. Hij trad aan met een uitgekiend programma. In de Grote Zaal van het Amsterdamse Concertgebouw was geen lege plaats meer te bekennen. De internationale pianotop geeft al jaren acte de présence in Riaskoffs serie, en de volle zaal bij Zimerman was niet uitzonderlijk. Komende zondag zal hetzelfde beeld te zien geven, als Alfred Brendel het seizoen afsluit met zijn laatste Nederlandse recital." (...) "Maar eerst eiste Zimerman de uiterste concentratie van zijn luisteraars op. In de Tweede partita van Bach maakte de Poolse pianist duidelijk dat het geen enkel probleem is deze muziek uit te voeren op een moderne concertvleugel. Zimerman belichtte onverstoorbaar en meeslepend de kleurenrijkdom die deze dansen kenmerkt. Vloeiende maar zware, soms iets te zware, legato’s rolden uit het instrument." (...) "In het programmaboekje licht Zimerman toe dat het hem er niet om gaat een natuurgetrouwe weergave van de noten te geven, maar het publiek de emoties te laten beleven waarin de componisten hun werken hebben gemaakt. Zo wisselden diverse gemoedstoestanden elkaar af in Beethovens laatste Pianosonate (opus 111). Zimerman voerde een nobele verfijning door in het hoge register en bracht doordachte nuances aan in de stemvoering en de klankvorming. Met stevige tempi creeerde de pianist een verrassende vaart in het zo bekende werk. Zijn directe benadering is confronterend, maar laat geen twijfel bestaan over de intenties van de componist." (...) "Zimerman is een meester in het schetsen van sfeerbeelden. De licht golvende bewegingen in Brahms’ ‘Klavierstücke’ opus 119 boden een moment van ontspanning. Ingetogen en met ogenschijnlijk gemak verbaasde hij de luisteraars en zichzelf met de milde klanken van de Noord-Duitse Wener." (...) "Dezelfde trefzekerheid als bij de drie grote B’s uit de muziekgeschiedenis demonstreerde de pianist in de Variaties in b-klein van Karol Szymanowski. Dit vroege werk van de Poolse componist vergt een enorme virtuositeit. Onvermoeibaar kleurde Zimerman variatie na variatie in tot aan het overdonderende slotakkoord. En alsof het nog niet genoeg was, gaf hij in alle rust een toegift. Met het tweede deel uit de Sonate nr. 2 van Bacewicz kreeg hij de zaal wederom muisstil. Een eigenzinnig wonder achter het klavier."
(Recensente: Frederike Berntsen)