"Vlammen uit de vleugel" bij Alexei Volodin

wo 1 okt '08 Het 22e seizoen van de serie Meesterpianisten werd afgelopen zondagavond geopend met het "sublieme" debuutrecital van de 31-jarige Russische pianist Alexei Volodin. Volodin, de favoriete pianist van Valery Gergiev met wie hij alle Beethovenconcerten gaat opnemen, speelde werken van Schubert, Beethoven, Rachmaninov en Stravinsky.

Alexei Volodin opende zijn recital met Schuberts 'Impromptu in f kl.t., D 935 nr. 1' waarin hij "betoverde [...] met zijn magische toucher, waarmee hij een ongekende rijkdom aan klankkleuren weet op te roepen". In de daarop volgende 'Sonate nr. 32 in c kl.t., op. 111' van Beethoven wist hij vooral in de slotvariaties "een magie te bereiken die de stoffelijkheid van puur ambachtelijke pianospel op de achtergrond wist te brengen."

Na de pauze opende Alexei Volodin met '6 Moments musicaux, op. 16' van Rachmaninov: "Onoverzienbare notenkluwen rafelde Volodin uiteen in afzonderlijke strengen. Op z'n sterkst was hij wanneer de linkerhand een moszachte ondergrond legde, waar rechts dan in Mondriaanachtige helderheid overheen mocht dansen." Met de daarna gespeelde 'Trois mouvements de Pétrouchka' van Stravinsky veroorzaakte hij veel opwinding: "Volodin speelde de 'Danse russe' sneller dan het Nationale Ballet kan dansen en met meer plastische expressie dan een tot de tanden gewapend orkest kan realiseren."

Volodin liet zich tot slot "door een dampend publiek drie toegiften ontfutselen": een "grandioze" 'Mazurka in a kl.t., op. 17 nr. 4' van Chopin, een "flistende uitvoering" van de 'Prelude in gis kl.t., op. 32 nr. 12' van Rachmaninov en als uitsmijter de 'Etude in dis kl.t., op. 8 nr. 12' van Skrjabin "waarbij de vlammen uit de vleugel leken te slaan".

Het recital van Alexei Volodin is niet voor radio-uitzending opgenomen.

Uit de pers:
Een selectie citaten uit recensies van het recital van Alexei Volodin:

NRC Handelsblad – maandag 29 september 2008
Volodin bewijst zich als meesterpianist
‘Hoeden af, heren, een genie!’, schreef Schumann in 1831, nadat hij voor het eerst Chopin had horen spelen. De jonge Russische pianist Alexei Volodin (1977), die zondag zijn sublieme debuutrecital gaf in de serie Meesterpianisten in het Amsterdamse Concertgebouw, verdient hetzelfde onthaal.

Twee wapenfeiten markeren de internationale doorbraak van Volodin: in 2003 won hij het Géza Anda Concours in Zürich en in 2005 veroverde hij Parijs met zijn debuutrecital in het Théâtre des Champs-Elysées. Er volgden recitals in Europa en Amerika, en concerten met topdirigenten als Maazel, Chailly en Zinman. De jonge Rus is de favoriete pianist van Gergjev, met wie hij alle Beethovenconcerten gaat opnemen. Net als Gergjev is Volodin een vrije geest, die zich laat inspireren en benevelen door de gemoedsbewegingen van de partituur.

Volodin begon pas op zijn negende, maar de duizelingwekkende pianistiek van Volodin komt zo moeiteloos en natuurlijk over, dat muziek van meet af aan zijn moedertaal moet zijn geweest. Meteen al met zijn verfijnde opening van Schuberts Impromptu nr. 1 betoverde de jonge Rus met zijn magische toucher, waarmee hij een ongekende rijkdom aan klankkleuren weet op te roepen. Volodin liet Schubert van binnenuit openbloeien, als een zeldzame bloem die door zijn teerheid maar nauwelijks daglicht verdraagt.

In Beethovens Sonate nr. 32 ruimden schemerzoete dromen het veld voor een tumultueuze titanenstrijd met de elementen. Vooral het Allegro con brio ed appassionato klonk als een bloedstollende avonturenroman, waarin Volodin met godenvleugels uitsteeg boven al het aardse getob en zelfs de grimmigste fugatische passages liet oplichten met een zweem van lichtvoetige elegantie.

In de geest van Rachmaninov speelde Volodin met technisch raffinement en zwaarmoedige expressiviteit diens 6 Moments musicaux op. 16, waarna hij tumultueus besloot met een uiterst beeldende uitvoering van Stravinsky’s Trois Mouvements de Pétrouchka. In toegiften van Chopin, Rachmaninov en Skrjabin bewoog Volodin moeiteloos tussen vederlichte melancholie en hemelbestormende passie, zonder een moment zijn ontzagwekkende concentratie op de muzikale essentie te laten verslappen.
(Recensente: Wenneke Savenije)

De Telegraaf – dinsdag 30 september 2008
Vlammen uit de vleugel
De serie Meesterpianisten van Marco Riaskoff is het seizoen begonnen met een schot in de roos. Alexei Volodin maakte zijn debuut in dit kader. De 31-jarige Rus, niet te verwarren met Arcadi Volodos, is in een paar jaar opgeklommen tot de status van grootheden als Zimerman en Kissin en dat liet hij horen in het Amsterdamse Concertgebouw voor een steeds enthousiaster reagerend publiek.

Volodin heeft de vorige week weinig gunstige recensies gekregen van de Britse pers, toen hij met het London Symphony Orchestra en Valery Gergjev pianoconcerten van Rachmaninov vertolkte. Hoe is het mogelijk? In Amsterdam speelde hij de zes ’Moments musicaux’ van deze componist met een adembenemende bravoure. Al die ruim gedrapeerde notenslierten werden opeens muziek onder zijn handen.

Juist het spel van licht en schaduw kreeg optimaal reliëf doordat hij de melodietonen prachtig uitlichtte, waarbij ook de middenstemmen en vooral de bij hem toch al zeer prominente bassen bleven zingen. Voor de pauze benaderde hij Beethovens laatste sonate (opus 111) eerder als een raspianist dan als een denker, die zonder virtuoze omhaal de diepzinnige kern probeert te raken. Hij investeerde onnoemelijk veel passie en majestueuze dramatiek in het eerste deel. Het ijltempo was geheel in de geest van Beethoven, als we diens metronoomcijfers tenminste mogen geloven. De ’Arietta’ kreeg daarentegen hemelse suggesties en hier en daar verrassende accenten.

Een pianist kan ook té goed spelen. Schuberts ’Impromptu’ opus 142, nr. 1 klonk bijna te mooi om ook nog eens waar te zijn. Het raffinement ging enigszins ten koste van de pure eenvoud die toch het kenmerk van de ware Schubert blijft. Maar ook hier: wat een rijkdom aan kleuren en zelden gehoorde nuances!

Veel opwinding veroorzaakte zijn interpretatie van ’Trois mouvements de Pétrouchka’ van Stravinsky, waarop menige pianist zijn vingers heeft gebroken. Volodin speelde de ’Danse russe’ sneller dan het Nationale Ballet kan dansen en met meer plastische expressie dan een tot de tanden gewapend orkest kan realiseren. Zelfs in de griezeligste extremen bleef hij trefzeker meester over de noten.

Terwijl het instrument na het geweld van Stravinsky een uitgeputte en licht ontstemde indruk maakte, volgden er toch nog drie toegiften: een dromerig vertolkte Mazurka opus 17, nr. 4 van Chopin, een flitsende uitvoering van Rachmaninovs Prelude opus 32, nr. 12 en als uitsmijter de Etude opus 8, nr. 12 van Skrjabin waarbij de vlammen uit de vleugel leken te slaan.
(Recensent: Eddie Vetter)

Trouw – dinsdag 30 september 2008
Debutant Volodin een geweldenaar op het klavier
De serie Meesterpianisten van het Concertgebouw opende het seizoen zondag met een opmerkelijk debuut. De in 1977 geboren Rus Alexei Volodin bleek vooral in fysiek opzicht een eersteklas geweldenaar. Zijn spel kende echter meer kwaliteiten dan spierkracht en supersonische snelheden alleen.

Schuberts Impromptu in f was niet direct een gelukkige start. Het werk klonk weliswaar gaaf en verzorgd, maar de volle toonvorming en het stelselmatig verlengen van eerste tellen van de maat, wekten de indruk dat Schubert in Moskou en niet in Wenen had gewoond. Stilistisch veel beter getroffen lukte de ’Sonate nr. 32’ van Beethoven. Dat een virtuoos als Alexei Volodin geen moeite had met de lastige loopjes in deel was te verwachten.

Verrassend was echter dat hij iedere vorm van overdrijving achterwege liet, wat later in het programma overigens minder het geval was. In deel twee hield Volodin, met een prachtig basistempo, op intelligente wijze overzicht over de grote vorm. Vooral in de slotvariaties wist hij een magie te bereiken die de stoffelijkheid van puur ambachtelijke pianospel op de achtergrond wist te brengen. Die magie had er al eerder in mogen komen, maar Volodin heeft genoeg potentie om hierin nog door te groeien.

In werken van Rachmaninov en Strawinsky na de pauze klonk een totaal andere Volodin. Het gemak, de snelheid, de precisie en kracht van zijn spel toonden aan dat hij uitzonderlijke mogelijkheden heeft. Hij zoekt de grenzen van de pianoklank, vooral aan de bovenzijde van het dynamisch bereik. Dat wekt de grootste bewondering op, maar op den duur werd de krachtpatserij eentonig en soms zelfs belastend voor het oor. Gelukkig bleef het niet bij krachtsport. In Rachmaninovs ’Zes Moments Musicaux’ wist Volodin schitterend de donkere en typisch Russische, weemoedige sferen tot klinken te brengen. Overrompelend vertolkte hij zelfs Strawinsky’s ’Trois Mouvements de Pétrouchka’.

Dat hij uiterst poëtisch met een rijkgeschakeerd, fluwelig toucher vermag te spelen, liet Volodin in zijn eerste toegift, Chopins ’Mazurka opus 17 nr. 4’, horen. In zijn vrije, op het randje van maniëristische benadering van dit stuk volgde hij de stijl van de grote Russische pianomeesters uit de vroege 20ste eeuw na. Jammer was, dat hij daarvóór in Strawinsky met zijn ijzeren handen de stemming van de vleugel aan gort had geslagen. Koos hij daarom in de twee overige toegiften van Rachmaninov en Skriabin weer voor virtuoos vertoon, waar we na Strawinsky niet meer zo op zaten te wachten?
(Recensent: Christo Lelie)

De Volkskrant – dinsdag 30 september 2008
Volodin onevenwichtig in zijn repertoirekeuze
Een halfjaar geleden speelde Alexei Volodin voor het eerst in Amsterdam. Conclusie na zijn debuut in de Kleine Zaal: hier is een pianist met een januskop. Met Weense oudjes als Haydn en Beethoven zwierde Volodin onbehouwen rond, Chopin en Prokofjev bloeiden daarentegen op onder de handen van een dichter.

Zondag opende hij het Meesterpianistenseizoen en viel er van onbehouwenheid niets meer te bespeuren. Waar een serie stevige aanslagen in de Kleine Zaal nog kon uitmonden in geroffel, kreeg Volodins toucher in de gunstiger akoestiek van de Grote Zaal volop allure. Zo bekeken is de 31-jarige Rus alvast doorgeschoven naar het juiste podium.

Maar in zijn repertoirekeuze toonde hij zich nog niet de meester die zijn sterke en zwakke kanten doorgrondt. Opnieuw waren het de Weners die eronder leden. Franz Schubert bijvoorbeeld: zijn Impromptu in f-klein pakte uit als een praline met mierzoete vulling. En uit Ludwig van Beethovens laatste pianosonate werd elke dwarse grandeur verdreven. Opus 111: de dramatische vergezichten die Beethoven ontvouwt, waren aan Volodin niet besteed. Hij was als de gids die in een majestueus landschap vooral naar de grond kijkt. En inderdaad, daar waren best aansprekende details te vinden, zoals ploegende trillers en spuitende fonteinen van zestiendenoten. Maar over de kloven, richels en andere obstakels van de Beethoveniaanse klimpartij stapte Volodin veel te vlotjes heen.

Met Rachmaninovs 6 Moments musicaux kwam hij op terrein waarover hij zich heer en meester mag noemen. Wie Rachmaninov verwart met sentiment en pathetiek, kan zich door Volodin uit de droom laten helpen. Hij koos de horlogemakersaanpak, die de componist in vroege geluidsopnamen zelf ook laat horen. Onoverzienbare notenkluwen rafelde Volodin uiteen in afzonderlijke strengen. Op z’n sterkst was hij wanneer de linkerhand een moszachte ondergrond legde, waar rechts dan in Mondriaanachtige helderheid overheen mocht dansen.

Nog virtuozer ging het eraan toe in Stravinsky’s Trois mouvements de Pétrouchka. Alexei Volodin schudde ze uit z’n mouw en bouwde zijn vleugel om tot een fenomenale kleurenmachine. Hier hakten de hamertjes met de nijd van een dolgedraaide pianola, daar streelden ze fleurige sluiers uit de snaren.

Het enige wat aan dit spektakel ontbrak, was de immer ironische knipoog van Stravinsky. De serieuze Volodin liet zich door een dampend publiek drie toegiften ontfutselen, waaronder een grandioze Chopin die een zuchtgolf door de zaal stuurde.
(Recensent: Guido van Oorschot)