Freire laat het Brazilië van Villa-Lobos zinderen

vr 30 jan '09 "Geen noot wordt gespeeld omwille van het effect, en over iedere frase hangt een verstilde sfeer van toewijding en diepgang.", aldus Wenneke Savenije in NRC Handelsblad over het recital dat de Braziliaanse meesterpianist Nelson Freire afgelopen zondagavond in de serie Meesterpianisten gaf. Op het programma stonden werken van Schumann, Brahms, Chopin, Debussy en Villa-Lobos.

Het recital van Nelson Freire is niet voor radio-uitzending opgenomen.

Uit de pers:
Een selectie citaten uit recensies van het recital van Nelson Freire:

NRC Handelsblad – maandag 26 januari 2009
Nelson Freire is een gentleman-pianist
Wijsheid komt met de jaren, en lijkt een voorwaarde om als pianist werkelijk betekenisvolle klanken te kunnen produceren. Daarom misschien zijn de beste recitals in de serie Meesterpianisten vaak van de oudere pianisten.

Eén van hen is de in Parijs wonende Braziliaanse pianist Nelson Freire (1944), de geïnspireerde gentleman onder de grote pianisten van de oude stempel. Via zijn lerares Lucia Branco, die zelf werd opgeleid door een leerling van Liszt, wortelt de verfijnde pianistiek van Freire in de romantische traditie. Zijn spel is uiterst persoonlijk, emotioneel en vrij, maar ook ingetogen, diepzinnig en vooral nobel.

Geen noot wordt gespeeld omwille van het effect, en over iedere frase hangt een verstilde sfeer van toewijding en diepgang. Wie naar Freire luistert hoort in zijn toucher iets van die lome warmte, broeierige sensualiteit en relativerende melancholie van Zuid-Amerikaanse schrijvers als Marquez.

In Papillons voerde Freire de beide alter ego's van Schumann – de dromerige Flores en de gepassioneerde Eusebius – op met dansende lichtvoetigheid. De complexe wereld van de zelden vertolkte Tweede pianosonate van Brahms verklankte hij innig en monumentaal, soms ongenaakbaar en grimmig, dan weer teder.

Geïnspireerd en genuanceerd klonk de Fantasie in f van Chopin, waarna Freire zijn publiek benevelde met de sensuele ritmiek van enkele Mazurka's. Chopins geagiteerde Scherzo speelde Freire recht uit het hart, vol passie maar ‘geparfumeerd' met een zweem van nostalgie.

Er volgden drie betoverende Preludes van Debussy die ooit diep onder de indruk was van de legendarische Braziliaanse pianiste Guiomar Novaës. Zij straalde volgens hem ‘de absolute kracht van de concentratie' uit. Ook Freire speelde Debussy met bezielde klankkleuren, sterk en geconcentreerd, soms bijna orkestraal van uitlijning. De Braziliaan Freire eindigde met twee markante delen uit Alma Brasileira en Ciclo Brasileiro van Villa Lobos.
(Recensente: Wenneke Savenije)

Trouw – dinsdag 27 januari 2009
Nelson Freire laat het Brazilië van Villa-Lobos zinderen
Nelson Freire is pianist van wereldklasse én Braziliaan. Dat is de perfecte combinatie voor het vertolken van de muziek van de Braziliaanse componist Heitor Villa-Lobos, waarvan Freire een van de meest bezielde vertolkers is. Zondag moest het publiek in het Concertgebouw er tot aan het slot van het recital op wachten.

Onnavolgbaar legde Freire in 'Chôros nr. 5', 'Dança do Indio Branco' en drie toegiften de ziel van de Braziliaan bloot in zinderende vertolkingen. Niettegenstaande de vaak swingende ritmes, domineerden weemoed en passie. Hoe anders was zijn benadering dan die van zijn collega Jorge Luis Prats, de Cubaan die eerder dit seizoen met een veel exuberantere speelwijze veel succes had. Dit verschil was vooral te horen in de eerste toegift uit 'Bachianas Brasileiras', waarin Freire zeer helder, met een gecultiveerde toon speelde. Hoe uitbundig Villa-Lobos' muziek ook is, Freire blijft altijd een gentlemen, met een aangeboren gevoel voor proportie en klankschoonheid.

Die kwaliteiten kwamen evenzeer van pas in de elegant en geraffineerd gespeelde 'Papillons' van Robert Schumann. Hierna kwam de Tweede sonate van Johannes Brahms, waaraan een pianist zich zelden waagt. Voorstelbaar, want deze sonate is onherbergzaam met niet al te zeer aansprekende melodieën, een zware bezetting van grote akkoorden en een onbevredigend slot. Een vertolker moet klasse en lef hebben om met dit jeugdwerk van Brahms het podium op te gaan. Freire wist de compositie als een ware symfonie te laten klinken, waarin fluiten, hoorns, pauken en celli soms bijna letterlijk hoorbaar waren.

Distinctie bezit Freire als geen ander. Daardoor klonk Chopins Scherzo nr. 4 prachtig gedetailleerd en evenwichtig. Chopins Fantasie in f daarentegen klonk wat onrustig. Vooral het 'loopthema', waarmee dit stuk begint, had, indien strakker gespeeld, de grote vorm van het stuk meer recht gedaan.

Hoewel een mazurka net als een wals in driekwartsmaat staat, zijn beide dansvormen onderling zeer verschillend van karakter. Door weinig aandacht te geven aan de tegendraadse mazurka-accenten op de tweede en derde tel en tegelijk een relatief groot rubato te gebruiken klonken Chopins mazurka's bij Freire teleurstellend.

Voor de klankwereld van Debussy bleek Freire een perfect toucher te hebben, zij het dat in de drie Préludes van deze componist zijn klank minder variatie in kleur had dan andere, veelal Franse Debussy-spelers soms hebben. Niettemin droeg ook dit verzorgde Debussy-spel bij tot het slagen van dit overwegend indrukwekkende recital.
(Recensent: Christo Lelie)