Pollini 'Onweerstaanbaar en onverbiddelijk'

do 26 feb '09 De Italiaanse meesterpianist Maurizio Pollini speelde afgelopen zondagavond in de serie Meesterpianisten voor een volle Grote Zaal van het Concertgebouw werken van Beethoven, Schumann en Chopin. Zijn spel was 'gaaf, krachtig en gepassioneerd' (Trouw) en 'Onweerstaanbaar en onverbiddelijk' (Telegraaf). NRC Handelsblad schreef: 'De 67-jarige pianist gaf in een uitverkocht Concertgebouw een recital waar bleek dat zijn status als meester-meesterpianist nog altijd absoluut en onaangetast is'.

Het recital van Maurizio Pollini is opgenomen door de AVRO en zal op zondag 12 april om 20.00 uur in het programma 'Zondagavondconcert' worden uitgezonden op radio 4. U kunt deze uitzending nog tot een week na de uitzenddatum on-line beluisteren.

Uit de pers:
Een selectie citaten uit recensies van het recital van Maurizio Pollini:

NRC Handelsblad – maandag 23 februari 2009
Pianist Pollini is een echte meester
Er zijn gewone meesterpianisten en meesterpianisten die de norm bepalen. De Italiaan Maurizio Pollini is er één in die laatste categorie. De 67-jarige pianist gaf in een uitverkocht Concertgebouw een recital waar bleek dat zijn status als meester-meesterpianist nog altijd absoluut en onaangetast is.

Onaantastbaar klinkt ook nog steeds zijn spel. Met zijn karakteristieke krachtige aanslag laat hij de muziek verschijnen alsof hij haar uit graniet beitelt, met grote helderheid en consequentie. In het derde deel Allegretto van Beethovens Sonate nr. 17 'Der Sturm', bijvoorbeeld, liet Pollini de muziek strak en vlak doorlopen – gelukkig, want wie hier nadrukkelijk wil interpreteren verstoort de muzikale motoriek.

In de Sonate nr. 23 'Appassionata' fraseerde Pollini waar dat nodig was juist wel nadrukkelijk om het karakter van de muziek uit te vergroten. Ook hier was het vooral het vurige en energieke slotdeel waarmee hij de bravo's uitlokte, al miste hij af en toe eens een nootje.

In Schumanns Fantasie in C was het opnieuw de consequentie die indruk maakte, onder meer aan het begin, waar razendsnelle bewegingen klinken, maar de muziek op zichzelf juist een kalm tempo heeft. Die paradox krijgt bij weinigen zo'n vanzelfsprekendheid als bij Pollini. In het weergaloze vervolg knoopte hij uiteenlopende stemmingen en gedachtes in een malende stream of consciousness aaneen, uitmondend in het liefdevol en berustend uitgevoerde slot waarin Schumann de overleden Beethoven herdenkt.

De overgang naar de in verhouding veel plattere Vier mazurka's, op. 33, van Chopin hierna was programmatisch wat gewaagd. Hoewel Pollini even exact en gedistingeerd bleef spelen, leek het toch of hij vast aan de toegiften was begonnen. Daarvan kwamen er alsnog drie (alle Chopin), maar pas na een met onheilspellende lading en feilloze vingervlugheid uitgevoerd Scherzo nr. 2 in bes, op. 31.
(Recensent: Jochem Valkenburg)

De Telegraaf – dinsdag 24 februari 2009
Onweerstaanbaar en onverbiddelijk
• Bezinning en diepgang troef bij Maurizio Pollini.

Jong aanstormend talent, gevestigde klaviergrootheden en doorgewinterde oude meesters: allemaal zijn ze jaarlijks te gast in de vermaarde pianistenreeks van Marco Riaskoff. Begin deze maand debuteerde de vierentwintigjarige Alexander Gavrylyuk en afgelopen zondag deed Maurizio Pollini het Amsterdamse Concertgebouw aan met een onweerstaanbaar recital.

Een uitverkochte Grote Zaal luisterde, zij het niet bepaald geruisloos. Het hoesten, kuchen en niezen was niet van de lucht. Pollini liet zich er niet door van de wijs brengen, getuige de onverstoorbare zeggingskracht van zijn spel. De meester trad twee jaar geleden voor het laatst op in de serie, ter viering van zijn 65e verjaardag. Nu hield Pollini het bij een geijkt maar aantrekkelijk programma, variërend van Beethoven tot Chopin.

Hevigheid
Pollini had zelf een instrument meegenomen uit Italië. In Beethovens Sonate nr. 17, Der Sturm, liet hij de vleugel zuchten en steunen voordat het woeste weer in alle hevigheid losbarstte. Van ver plukte de pianist de noten uit de lucht en zachtjes zong hij mee totdat het geweld in het lage register hem overstemde. De Appassionata van dezelfde componist werd beteugeld met een rijk geschakeerde dynamiek in een onverbiddelijk tempo. Een enkeling kan moeite hebben gehad met Pollini's ruime pedaalgebruik en luide passagewerk.

Na de pauze leek de rust enigszins weergekeerd. Uiterste zangerigheid kleurde de romantische buitelingen in Schumanns Fantasie in C. De Vier mazurka's opus 33 van Chopin speelde Pollini met de juiste mengeling van elasticiteit en strengheid.

Als krachtige afsluiting klonk het Scherzo nr. 2, opus 31, ook van Chopin. Even razendsnel als eerder op de avond bij Beethoven, stoven de vingers van de pianist over de toetsen, maar steeds met bezinning en diepgang.

De Italiaan, bij wie de adrenaline nog niet uitgewerkt was, speelde drie toegiften. Chopins Nocturne opus 27 nr. 2 werd gevolgd door de Etude opus 10, nr. 12. Tot slot kon de luisteraar genieten van de machtige Eerste ballade opus 23: Pollini op zijn best.
(Recensente: Frederike Berntsen)

Trouw – dinsdag 24 februari 2009
Spel van Pollini gaaf, krachtig en gepassioneerd
Maurizio Pollini werd na 1960 met zijn onromantische, technisch zeldzaam gave en gedreven pianospel trendsetter van een nieuwe generatie pianisten. Vorige eeuw behoorde hij tot de top. Deze eeuw, sinds hij de zestig gepasseerd is, was hij in zijn optredens niet altijd meer zo onwankelbaar als voorheen.

In een recital met uitsluitend ijzeren repertoire toonde de Italiaanse pianomeester dat hij weer op en top in conditie is. Zijn spel was gaaf, krachtig en gepassioneerd.

Karakteristiek voor Pollini is zijn toon: overwegend krachtig en zakelijk. Van grote contrasten houdt hij niet; fluisterzacht spelen is er bij hem zelden bij. Ook is zijn toon niet bijzonder kleurrijk, zoals bij veel Russische pianisten wél het geval is. Interessant was Pollini's Beethovenspel te horen, kort nadat de Rus Grigori Sokolov in Rotterdam eveneens twee sonates van deze componist had vertolkt. Sokolov 'instrumenteerde' aan de piano, die bijna als een symfonieorkest klonk. Pollini daarentegen liet de piano puur als een piano klinken, en hield zich bovenal bezig met het vormgeven van de structuur en het realiseren van de muzikale drama's, waar Beethovens muziek zo vol mee zit. Zeer fraai was zijn spel met tijd en stilte in de recitativische momenten in het eerste deel van de 'Sturm'-sonate. De 'Appassionata' speelde hij in wervelende, doorgaande lijn, met overigens een tempo in de finale, beslist sneller dan wat Beethoven voorschrijft.

Het programma dat Pollini zondag speelde was uitzonderlijk lang en zwaar. Na de pauze volgde Schumanns Fantasie in C. Schumanns romantische stijl bracht Pollini tot een musiceren met een gedifferentieerder toucher dan in de Beethovensonates. Vooral in het openingsdeel liet hij Schumanns emoties hoog oplopen. Daarnaast hield hij de grote lijnen vast. Hij vertolkte het werk meer als een sonate (Schumanns aanvankelijke opzet van deze compositie) dan als een vrije fantasie.

De jonge Maurizio Pollini had zijn wereldfaam aanvankelijk vooral te danken aan zijn Chopin-uitvoeringen, sinds hij het Chopin-concours in Warschau glansrijk won. De vrije en speelse wijze waarop hij de vier Mazurka's opus 33 speelde bewees dat hij nog altijd dicht bij Chopin staat. Des te teleurstellender werd zijn bij vlagen groezelige en onritmische uitvoering van een van Chopins bekendste stukken: het Scherzo nr. 2 in bes. Gelukkig wist hij zich in drie volkomen gaaf en muzikaal gespeelde Chopin-toegiften, met de beeldschoon gespeelde Nocturne in Des, de met jeugdig elan gespeelde 'Revolutie-etude' en de eerste Ballade volledig te hernemen.
(Recensent: Christo Lelie)

De Volkskrant – dinsdag 24 februari 2009
In het huwelijk tussen Pollini en Beethoven botert het niet
Maurizio Pollini en Beethoven willen in de serie Meesterpianisten maar geen gelukkig huwelijk sluiten. Weliswaar klonk er vanuit de zaal geen schofferend 'boe', zoals tijdens het licht ontspoorde Pollinirecital van drie seizoenen geleden. Sterker nog: de bijnamen van de sonates waarover de Italiaan zich zondag boog – Der Sturm en Appassio- nata – bleken bij uitstek geschikt om de publieke bijval te karakteriseren.

Het kan niet anders: naar het Concertgebouw waren vooral de liefhebbers getrokken die het, net als Pollini, betreuren dat de oude Ludwig geen dromerige klanklandschappen à la Chopin en Liszt heeft gecomponeerd.

Maar zoiets valt natuurlijk altijd te forceren. Bijvoorbeeld door met het rechterpedaal veel galmwerk te verrichten. Door basgerommel te verheffen tot doel. Door trillers en arpeggio's met pianopasta dicht te smeren. Noem het klankzucht. Of aversie tegen Beethoven als 'sprekende' componist, doorkneed in het retorische betoog.

Zulke hebbelijkheden richten al minder onheil aan in Schumanns Fantasie opus 17, een stuk waarin het getourmenteerde en poëtische met elkaar strijden. Jammer alleen dat Pollini er zo'n volmaakte huid omheen spande, dat hij de conflicten aan het oog onttrok.

En zo moest het toch weer van Chopin komen. Met hem verkeert de pianist al een halve eeuw op goede voet, zo viel ook op te maken uit de vier Mazurka's opus 33. Pollini zette de architectuur helder neer en de onderkoelde perfectie liet voor zweterig sentiment geen ruimte.

De meesterpianist zal met zichzelf een hartig woordje hebben gewisseld over de missers in het Scherzo opus 31 nr. 2. Met drie Chopintoegiften kuste hij elk pijntje weg.
(Recensent: Guido van Oorschot)