Anderszewski bedwingt ongekende hoogten

Trouw – maandag 23 november 2009
Anderszewski bedwingt ongekende hoogten
Gehoord: De Doelen, Rotterdam (20/11)

Beethovens ’Diabelli-variaties’ in C op een wals van Anton Diabelli, opus 120’ klinken maar zelden in de concertzaal. Deze Mount Everest onder de klassieke pianocomposities schrikt pianisten af door zijn lengte, technische zwaarte en de muzikale spankracht, vereist om dit late Beethoven-werk overtuigend te kunnen brengen.

Bij de jonge, Pools-Hongaarse pianist Piotr Anderszewski, die er vrijdag zijn optreden in de Rotterdamse Doelen mee afsloot, bleken de Diabelli-variaties in goede handen te zijn. Nee, hij hoefde geen strijd met dit werk te leveren, maar vertolkte het met absoluut technisch meesterschap.

De briljante variaties waren stuk voor stuk gaaf, de adagio’s hadden grote innerlijke spankracht. Anderszewski’s pianoklank was robuust, met felle accenten, en niet al te gepolijst, zoals Beethoven vereist, maar tegelijk zeldzaam gedifferentieerd. Prachtig waren de momenten waarop de pianist na een klankexplosie plotseling het instrument liet fluisteren.

Zeer afgewogen waren zijn timing en dosering van de dynamiek bij het realiseren van oplossingen. Schitterend waren ook de polyfone variaties, waarin Anderszewski alle melodische lagen eigen kleuren en muzikale zeggingskracht wist te geven.

Al deze aspecten zette Anderszewski in om een boeiend verhaal te vertellen, waarin hij de luisteraar meenam langs Beethovens hoogten en diepten.

Deze uitvoering van de Diabelli-variaties bekroonde een recital dat ietwat moeizaam was begonnen met Schumanns ’Gesänge der Frühe’, opus 133. Dat is het laatste pianowerk dat Schumann liet publiceren voordat hij krankzinnig werd opgenomen in het sanatorium van Endenich.

Mede daardoor is het zeker interessant; in de soms wazige en vreemde muzikale zinsbouw lijkt al iets van Schumanns psychische problemen hoorbaar te zijn. In elk geval is dit geen muziek om een vrijdagavondpubliek direct mee te kunnen boeien.

Op het programmablad was te lezen dat pianist Svjatoslav Richter Anderszewski’s idool is, die voor een optreden nooit een piano uitprobeerde. ,, Hij zei dat een concert in handen van het lot ligt. Ik streef naar eenzelfde open houding,” aldus Anderszewski. Het leek erop of ook hij de vleugel pas in Schumann ging verkennen, getuige wegvallende tonen en een klank die pas later in het recital volledig uitgewerkt en betrouwbaar werd.

Dat was in de Partita nr. 6 in e van J.S. Bach. Qua zuiverheid, beheersing en projectie was zit Bach-spel even fascinerend als Anderszewski’s Beethoven-uitvoering. Stilistisch hadden de hoge tempi, de enorme dynamische contrasten en het uitlichten van talloze details echter weinig met barokmuziek te maken.
(Recensent: Christo Lelie)