"Lugansky meesterlijk verteller"

de Volkskrant – dinsdag 26 januari 2010
Loeganski is gentleman, wroeter en jonge hond
Niet één meesterpianist maar drie pianisten verrasten het publiek van de beroemde Concertgebouwserie: een gentleman, een wroeter die de onderste steen in een compositie boven brengt en een jonge hond die lak heeft aan conventies en de grenzen van het onmogelijke opzoekt.

De Nikolaj Loeganski die opende met Debussy’s Suite bergamasque kwam even, in het dromerige Clair de lune, aan het punt waarop de muren van de concertzaal oplossen en het raadsel van de transcendentie begint. Maar in de daaropvolgende Spaanse composities trok hij diezelfde muren weer schielijk op. Een muzikale vertelling van Granados over een meisje dat haar hart uitstort bij een nachtegaal werd onberispelijk gespeeld maar kreeg nergens vleugels die je meevoeren naar een andere wereld. Drie delen uit Isaac Albéniz’ magistrale Iberia bleven al even aards.

Na de pauze was ineens alles anders. Donkere tonen uit de Vierde sonate van Prokofjev klonken alsof ze uit Loeganski’s ziel waren gekliefd. In het stuk graaft de componist naar ideeën die niet verder zijn gekomen dan een krabbeltje in een schrift. Die herinneringen zetten de toon voor een sober werk, koren op de molen van de diepzinnige kant van de pianist.

Die sfeer zette hij door in Sposalizio, waarin Franz Liszt zijn eigen liefdesgeluk verbindt met het huwelijk op het gelijknamige schilderij van Rafaël. De grens van de pianistiek verkende Loeganski in het briljante sluitstuk van zijn concert, Liszts Étude nr. 10, paradepaardje van generaties klaviervirtuozen. Dat hij nog verder wil, bleek in de toegiften. Drie duivelse bewerkingen van Rachmaninov maakten frivole trekjes in Loeganski los. Subliem gespeelde pianoversies van Kreislers Liebesleid en Liebesfreud en een Gavotte van Bach veranderden het recital in een feest van wereldniveau.
(Recensent: Bela Luttmer)

Trouw – dinsdag 26 januari 2010
Vooral in Prokofjev en Liszt maakt Rus Luganski indruk
Al vanaf jonge leeftijd treedt de Russische pianist Nikolai Luganski met groot succes in Nederland op. Vanaf het begin maakte hij indruk doordat hij zijn stevige, Sovjet-geschoolde techniek wist te combineren met een sympathieke eerlijkheid ten opzichte van de muziek en het zoeken naar de muzikale inhoud. Die laat hij altijd prevaleren boven effectbejag. Excentriciteit is hem vreemd en daarin onderscheidt hij zich van veel van zijn land- en generatiegenoten.

De inmiddels 39-jarige Luganski heeft in bovengenoemde kwaliteiten alleen maar verdieping aangebracht. Daarbij is zijn muzikale kleurenpalet aanzienlijk rijker geworden, zo bleek tijdens het Meesterpianistenrecital in het Concertgebouw. De allure van zijn pianospel kwam vooral tot uitdrukking in de tweede programmahelft, waarin hij werken speelde die dicht bij zijn opvoeding en cultuur lagen, zoals de Vierde sonate van Sergei Prokofjev.

Dit tamelijk donkere stuk is geen muziek om het grote publiek mee te paaien, maar dankzij de grote muzikale intensiteit die Luganski in zijn vertolking legde, lukte dit wel. Imponerend waren vervolgens zijn vertolkingen van virtuoze stukken van Franz Liszt. Een schitterende tooncultuur en spannende opbouw realiseerde hij in diens ’Sposalizio’. Beeldend vertolkte hij vervolgens Liszts etude ’Chasse neige’ – lieflijke vlokjes, die spoedig tot een hevige sneeuwjacht leiden. Absoluut technisch meesterschap was ten slotte te horen in Liszts Etude in f-klein.

Terecht bejubelde het publiek hem na deze geweldige prestatie. Luganski beantwoordde de bijval met drie geraffineerde Rachmaninov-transcripties als toegiften: een Gavotte uit een vioolpartita van Bach en het duo ’Liebesleid’ en ’Liebesfreud’ naar de gelijknamige vioolstukken van Fritz Kreisler. In ’Liebesfreud’ was zijn vingertechniek duizelingwekkend, maar in ’Liebesleid’ was merkbaar dat Luganski een beetje te netjes is om in deze geavanceerde salonmuziek schmierend te kunnen spelen.

Durf en brutaliteit ontbraken voor de pauze ook in sommige van de delen uit Albéniz’ ’Iberia’ en Granados’ ’Goyescas’. De perfecte uitvoering was muzikaal en verhalend, maar schoot tekort in spontaniteit. Spanje ligt in muzikaal opzicht ver van Rusland. Dat gold ook voor Frankrijk. In de ’Suite bergamasque’ van Claude Debussy wist de Russische pianist geen raad met de bij deze stijl behorende helderheid. Luganski gaf de muziek een sausje van Russisch pathos waardoor zijn uitvoering soms dichter bij Rachmaninov dan Debussy kwam te staan. Deze in stilistische zin minder gelukkige start werd gelukkig vooral na de pauze ruimschoots goedgemaakt.
(Recensent: Christo Lelie)