Zimerman "Koning van de meesterpianisten"

De Telegraaf – dinsdag 16 maart 2010
Koning van de meesterpianisten


Nu wordt herdacht dat Chopin twee eeuwen geleden is geboren, klinkt zijn muziek verheugend vaak in de concertzalen. In de prestigieuze serie van Marco Riaskoff ruimden Daniel Barenboim en Emanuel Ax al een ereplaats voor hem in, maar Krystian Zimerman manifesteerde zich afgelopen zondag toch als de koning van de meesterpianisten. Prins Willem-Alexander en prinses Máxima waren erbij op deze gedenkwaardige avond in het Amsterdamse Concertgebouw.

De Poolse pianist had een compact programma samengesteld. De twee grote Sonates vormden de kern ervan, passend afgewisseld door het Tweede scherzo en de Barcarolle, en ingeleid door de mysterieuze Nocturne opus 15/2 om in de stemming te komen van de betoverende klankenwereld. Het zijn composities die menige liefhebber kan dromen, maar zelfs in de meest fantastische dromen zullen ze niet zo klinken als Zimerman ze kan realiseren.

Hij heeft een absolute controle over de stroom van de muziek zodat de luisteraars echt meegesleept worden. Hoe opwindend dat is, laat hij horen in de ’stretta’s’, de versnellingen naar het einde toe. Barenboim moest daar om technische redenen juist gas terugnemen. Bij Zimerman spoelen ze als overweldigende vloedgolven door de zaal.

In de Sonates herhaalt hij opvallend genoeg de expositie, het gedeelte waarin het muzikaal materiaal voor het eerst wordt gepresenteerd. Zo toont hij respect voor de klassieke architectuur en geeft hij des te meer reliëf aan de romantische verstoring van de vorm, want elke herhaling krijgt een nieuwe kleur alsof er ter plaatse wordt geïmproviseerd. De vaak adembenemend riskante overschrijding van grenzen is zeldzaam enerverend als in een roes van vervoering.

Aristocratische verfijning en natuurlijke elegantie gaan hand in hand met een extreme aanpak waarin mateloze tederheid en stormachtige dramatiek elkaar afwisselen als eb en vloed. Meestal gaat het om sprekende details: wat ongelooflijk spannend is die lange pauze voor de terugkeer van het begin in zo’n simpele Nocturne. Of luister eens hoe hij in de befaamde Treurmars van zachter dan zacht naar overdonderend hard gaat en de stemming omslaat van stille melancholie in een grimmige verbetenheid.

Krystian Zimerman is niet alleen een meesterpianist, maar ook een meesterlijk verteller. Met dit recital heeft hij alles gezegd. Het razend enthousiaste publiek in de volle zaal verleidde hem toch nog tot een toegift: de Wals opus 64/2.
(Recensent: Eddie Vetter)

de Volkskrant – dinsdag 16 maart 2010
Pianist Zimerman is de keizer van alle Chopin-vertolkers


Zelfs pianisten op oude instrumenten kunnen Chopin niet authentieker spelen.

Amsterdam 2010 is het jaar van Chopin, de componist die de piano een bluesy stem gaf. Tweehonderd jaar na zijn geboorte liggen de inzichten over de uitvoering van zijn muziek onder vuur. Het Internationaal Chopinconcours in Warschau is nog maar ten dele de maat der dingen. Parallel aan de uitvoeringen op moderne concertvleugels is, zeker in Chopins geboorteland Polen, de oude-muziek-beweging actief. Brüggens Orkest van de Achttiende Eeuw wordt er warm onthaald. De piano’s zijn van Erard en Pleyel uit de tijd van de componist, de solisten heten Nelson Goerner en Dan Thai Son.

Tegelijkertijd zijn de mogelijkheden op de moderne Steinway nog lang niet uitgeput. Dat bleek in de serie Meesterpianisten in het Concertgebouw, waar in aanwezigheid van kroonprins Willem-Alexander en prinses Máxima hét Chopinrecital van het jaar werd gegeven door Krystian Zimerman (1956).

Ook Zimerman is een zoeker naar de authentieke Chopinklank. Eind jaren negentig richtte hij zijn eigen Polish Festival Orchestra op en legde daarmee, dirigerend en pianospelend, zijn ideale vertolking van Chopins beide pianoconcerten vast: vrije interpretaties waarin de vorm van de composities ondergeschikt werd gemaakt aan de emotie van het moment.

Anno 2010 schuift Zimerman de structuur van de muziek meer naar de voorgrond. In het centrum van zijn recital stonden twee monumentale sonates: de Tweede, bekend om zijn treurmars, en de Derde. Chopin, die maar weinig voor orkest heeft geschreven, schiep met zijn sonates een genre dat de piano herdefinieerde. Hij maakte het instrument tot zijn persoonlijke orkest waarmee hij nieuwe klankwerelden kon ontsluiten.

Zimerman is zich daarvan bewust. Hij pakt de sonates aan als grote symfonieën met duidelijke vormen die helder tegen elkaar worden afgezet. De delen geeft hij ieder hun eigen kleur, alsof hij op zijn instrument telkens een ander groepje strijkers en blazers met elkaar combineert. Het resultaat was overweldigend.

In de kleinere werken op het programma, de Barcarolle, een Nocturne en het Tweede scherzo, zette hij de emotie op het eerste plan. Ook in die poëtische stukken bleek hij de man die dieper gaat dan ieder ander, keizer van de Chopinuitvoeringen. Geen pianist, ook niet uit de authentieke school, kan hem daarin evenaren.
(Recensente: Bela Luttmer)

Trouw – dinsdag 16 maart 2010
Krystian Zimerman benadrukt monumentaliteit Chopin
Klassiek Krystian Zimerman, piano. Grote Zaal Concertgebouw Amsterdam. 14/3 Drie wereldberoemde pianisten kwamen de laatste drie weken naar het Amsterdamse Concertgebouw om de tweehonderdste geboortedag van Chopin in recitals te vieren. Daniel Barenboim, Emanuel Ax en als laatste Krystian Zimerman. Interessant was dat deze Poolse pianomeester zondag grotendeels dezelfde stukken vertolkte als Barenboim had laten horen. Dat leverde interessant vergelijkingsmateriaal op.

Waar Barenboims techniek niet onberispelijk was, grensde de virtuositeit van de jongere Zimerman aan het onwaarschijnlijke. Alle noten zaten op hun plaats, ongeacht het tempo waarin of de kracht waarmee ze werden aangeslagen. Muzikaal waren de verschillen enorm. Barenboim zocht de expressie overwegend in het creëren van een mooie toon en het uitlichten van details, Zimerman op het realiseren van grote structuren. Hij zocht bijna voortdurend de dramatische en monumentale kant van Chopin op.

Zimerman opende sfeervol met een expressieve uitvoering van de Nocturne in Fis. Dat was stilte voor de storm: in de tweede Sonate in bes ging hij met alle kracht de vleugel te lijf. Imponerend was het zeker, maar door de hoge tempi en het te royale pedaalgebruik gingen muzikale lijnen in de binnenstemmen vaak verloren. Het fysieke geweld riep de vraag of een uitvoering met een dramatische kracht van Beethoven in het kwadraat nog wel iets met de stijl van Chopin heeft te maken. In dat opzicht is de heldere, onopgesmukte en lichte speelwijze van Emanuel Ax vorige week authentieker en aangenamer voor de luisteraar.

Zimermans strakke vertolking van de Marche funèbre was een voltreffer. Hij speelde de mars met een grote ritmische precisie, waardoor op aangrijpende wijze het beeld van het onherroepelijke van dood werd uitgebeeld. De korte, ongrijpbare Finale van deze Sonate wordt door de meeste pianisten vaag en macaber gespeeld. Zimerman echter liet zijn vingers mechanisch ratelen, met een flinke dosis pedaal het klankbeeld alsnog een impressionistische waas gevend.

Kracht, snelheid en trefzekerheid domineerden de uitvoering van het tweede Scherzo in bes. Vooral de eerste twee delen werden op het scherpst van de snede gespeeld. Diepgang bereikte Zimerman in het Largo. In de Finale was sprake van het tomeloos geweld, vooral in de daverende climax. Een verademing was ten slotte de mild opgezette Barcarolle, waaraan Zimerman een opmerkelijke melancholie gaf die aan het slot overging in wanhoop. Het publiek reageerde buitengewoon enthousiast en kreeg één toegift, de Wals in cis.
(Recensent: Christo Lelie)