door Joost Galema, NRC Handelsblad,  16 december 2019 

De blinde pianovirtuoos Nobuyuki Tsujii laat Chopins muziek dolen in een wonderbaarlijk, maar bijna zuurstofloos universum. Wat ziet het innerlijke oog van een pianist die vanaf zijn geboorte blind is? De vraag drong zich op gedurende het recital van de 31-jarige Japanner Nobuyuki Tsujii. Om meer dan één reden, want deze man, die nooit een blik heeft kunnen werpen op de wereld buiten hem, componeert ook. Filmmuziek, nota bene. Zijn eerste stuk – geschreven op zijn twaalfde – draagt de titel Straathoek in Wenen. Welke krachten van verbeelding drijven hem voort? Voor ons, zienden, vormt Tsujii een mysterie.

Zondagavond vertolkte hij alle Ballades en Scherzi van zijn favoriete componist Frédéric Chopin, met de wiegende hoofdbewegingen – wat is dat toch? – die we kennen van de blinde pianisten Ray Charles en Stevie Wonder.

Waren alle noten er? Ja, Tsujii vond ze moeiteloos. Stonden ze allemaal onder elkaar? Ook weinig op aan te merken. Zijn spel ademde virtuositeit. Of nee, dat was het ’m nou net: het ademde niet. Volgens pianolegende Arthur Schnabel schuilt de ware muziek niet in de noten, maar ertussen: in de stiltes. Die betekenisvolle leegten ontbraken vrijwel geheel bij Tsujii. Zijn noten ademden vooral uit, nauwelijks in. Hij nam zijn luisteraars mee naar een wonderbaarlijk maar bijna zuurstofloos universum, een plek te kil voor Chopins dromerige en poëtische kant.

De muziek ontbeerde vaak een allesomvattende spanningsboog. De stukken – met name de vier ballades – vielen in kleinere brokken uiteen. Misschien is het een gevolg van de manier waarop Tsujii studeert: op gehoor. Zijn assistenten knippen bestaande opnamen op in korte fragmenten die hij uit het hoofd leert. Hiermee bezweert Tsujii het gevaar dat hij een epigoon wordt, dat hij bekende vertolkingen navolgt. Maar een nadeel van deze aanpak lijkt het gemis aan een overkoepelende verhaallijn.

Niettemin voel je in Tsujii onmiskenbaar de aanwezigheid van een vruchtbare en wonderlijke gave. De jaren zullen uitwijzen of en hoe dat talent zal rijpen.