door Rahul Gandolahage, 5 november 2019, NRC 

Waar de een werd tegengehouden door zijn begeleidingsorkest, zette de ander de tijd in zijn eentje stil. Maandagavond bracht het Pittsburgh Symphony Orchestra pianist Igor Levit mee naar het Amsterdamse Concertgebouw voor een uitvoering van Rachmaninoffs Rapsodie op een thema van Paganini. Levit leed sterk onder een orkest dat in zijn begeleidingsrol nauwelijks tot leven kwam. Zeker na het eerste deel interpreteerde het gevoelig als plat. Levit werd erin meegesleurd. Alleen in twee korte solistische stukjes kreeg hij kans om zich te herpakken en te schitteren. Rustig, ingetogen, zonder haast of verplichting. Het doet hunkeren naar zijn debuut in de reeks Meesterpianisten in februari. Dan zullen we hem echt horen. Pittsburgh herpakte zich overigens met Sjostakovitsj’ Vijfde symfonie, maar toen was het voor Levit te laat. Nee, we moeten het hebben over Daniil Trifonov.

Hij zat een dag eerder op dezelfde plek, solo, met muziek van Skrjabin, Borodin, Prokofjev en – ‘wie hoort er niet in het rijtje thuis’ – Beethoven. Tijd voor een uitgebreide entree nam Trifonov niet. Het welkomsapplaus en de eerste maten van Skrjabin galmen samen na, en ook tussen de stukken door zou Trifonov geen twee seconden rust nemen. Het werd een van die magische avonden die maar niet ophouden.

Hoe woelig Skrjabins wateren ook kunnen zijn, geen enkele toon legde het af tegen een opvolger als Trifonov dat niet wilde. Maar met het gemak alsof hij er een vierde pedaal voor heeft, kon hij de woeste linkerhand plots van buiten de vleugel laten komen. Dan kolkten kleuren als een natuurlijke rivier door de zaal. Het enige wat Trifonov hoefde te doen, was er een simpele melodie overheen leggen als brug tussen hem en het publiek. Maar pas toen hij Skrjabins Messe Noire zonder een seconde rust liet overgaan in Beethovens 31e sonate, bleek dat Trifonov die rivier wel degelijk doelbewust had opgeroepen.

Plotseling bleek driekwartier Russisch gedraaikolk alleen maar het mengen en klaarzetten van verf te zijn geweest. Het leek wel trucage, zo onmiskenbaar was de vorm van Beethoven, maar zo helder echoden Skrjabins kleuren erin na. Werkend naar de fuga werd de woeste rivier bedwongen tot een stroompje dat geen weet meer had van zwaartekracht. Trifonov bezit de uitzonderlijke gave om de vleugel mee uit zweven te nemen.